| در اواخر سال گذشته زمانی که بشاراسد، رییس جمهور سوریه، طی سفر خود به ایران یک مدال افتخار دریافت کرد، در یک مراسم زنده تلویزیونی از ائتلاف و روابط ناگسستنی دو کشور سخن گفت. اکنون حکومت جمهوری اسلامی که از خیزش های مردمی در سوریه خشنود نیست، بخشنامه ای برای سانسور اخبار مربوط به سوریه خطاب به رسانه ها صادر کرده تا بدین ترتیب بر آگاهی مردم ایران از اعتراضات شدید مردم در سوریه اثر بگذارد. اکنون تهران با این دورنمای آزاردهنده مواجه شده که احتمالاً یکی از دوستان وفادار خود در منطقه را ازدست خواهد داد. جمهوری اسلامی در سال ۲۰۰۹ موفق شد اعتراضات "جنبش سبز" علیه انتخابات مناقشه آمیز را سرکوب و بقای خود را حفظ کند. اکنون جمهوری اسلامی خود را در برابر خیزش های مردمی در خاورمیانه می بیند که امواج آن به سوریه و بحرین نیز رسیده است. مهم ترین واسطه برای ایران روز جمعه گذشته که خونبارترین روز اعتراضات در سوریه بود، بیش از ۱۰۰ نفر از مردم این کشور در سرکوب های خشونت بار نیروهای دولتی سوری کشته شدند. باراک اوباما همتای سوری خود را به کمک گرفتن از تهران و اتخاذ همان رویکردهایی متهم کرد که دو سال قبل به عنوان تاکتیک جمهوری اسلامی در سرکوب مردم ایران مورد استفاده قرار گرفته بود. سوریه برای رژیم ایران بیش از یک دوست منطقه ای است. ازطرف دیگر نیات جمهوری اسلامی در همکاری با سوریه بر نگرانی کشورهای عربی دامن زده است. سوریه مهم ترین پل ارتباطی با گروه های ضد اسراییلی حزب الله در لبنان و حماس در نوار غزه محسوب می شود. اگر حکومت اسد سرنگون شود، جمهوری اسلامی یکی از دوستان وفادار عرب خود را ازدست خواهد داد و این درحالی است که خیزش های مردمی کشورهای عربی باعث چیدمان جدیدی در منطقه خواهد شد. سیاست خارجی متناقض شادی حمید، مدیر تحقیقاتی مؤسسه بروکینگز در دوحه پایتخت قطر، می گوید: "جمهوری اسلامی و سوریه محور ضد آمریکایی منطقه را تشکیل می دهند. به همین دلیل جمهوری اسلامی درتلاش است تا سوریه را به عنوان متحد خود حفظ کند. ولی مشکل در اینجاست که سیاست خارجی ایران بسیار متناقض است." البته ممکن است رژیم ایران گزینه های دیگری در منطقه داشته باشد: حکومت تهران روابط نزدیکی با دولت شیعه عراق دارد، با ترکیه درحال گسترش روابط است و با مصر نیز پیشرفت هایی انجام داده. ولی شورش های مردمی عرب باعث شده تا مخالفت حکومت های قدرتمند خلیج فارس علیه جمهوری اسلامی بیشتر شود، به ویژه اینکه معتقدند حکومت تهران از اعتراضات شیعیان در بحرین حمایت کرده است. ممکن است سقوط حکومت اسد باعث تضعیف بلندپروازی های جمهوری اسلامی برای گسترش نفوذ خود در منطقه شود. اکنون پی بردن به موضع واقعی جمهوری اسلامی در مورد وضعیت کنونی سوریه سخت است، زیرا آیت الله های حاکم بر ایران هرگونه گزارش دهی توسط رسانه های داخلی در مورد خیزش های مردمی سوریه را ممنوع کرده اند. به علاوه، سخنان آیت الله خامنه ای و اشاره او به کشورهایی مانند لیبی، یمن و بحرین، و سکوت در برابر سوریه، نیز بیش از پیش تناقضات موجود در سیاست خارجی این کشور را برملا می کند. منبع: بازلر سایتونگ، ۲ می ................... گزارش فایننشیال تایمز از شکست سکوت اعراب و جمهوری اسلامی، دیگر نمی توان سوریه را ندید فشار وارده بر دولت های عربی برای اتخاذ موضع علیه سرکوب وحشیانه ناآرامی های مردمی در سوریه، آن هم در زمانی که غرب در تدارک تحریم های مقدماتی در برابر رژیم بشار اسد است، در حال فزونی است. اتحادیه عرب برای تسهیل مداخله بین المللی نظامی در لیبی، نقش سازنده ای ایفا کرد و خواهان برقراری منطقه پرواز ممنوع شد. اما درحالی که آمریکا به وضع تحریم علیه چهره های رژیم اسد مشغول است و اتحادیه اروپا خود را آماده اتخاذ تمهیدات مشابه می کند، اتحادیه عرب تنها بیانیه ای صادر کرده و اعلام کرده است تظاهرات صلح جویانه در کشورهای عربی "شایسته حمایت و نه گلوله"است. بحران سوریه رسماً در فهرست موضوعات مورد بحث وزیران خارجه کشورهای اتحادیه عرب قرار ندارد، نشستی که برای گفتگو در خصوص انتخاب دبیرکل بعدی این سازمان برگزار خواهد شد. اما دیپلمات ها خاطر نشان کردند بحث درباره سوریه اجتناب ناپذیر خواهد بود. یک مقام ارشد در منطقه نیز پذیرفت: "سکوت، فضاحت بار خواهد بود." مقامات عربی اعلام کردند اوضاع سوریه "در حال خارج شدن از کنترل" است و راه خود را به دستورکار نشست اتحادیه عرب باز خواهد کرد. مشکل همسایگان این است که سوریه اهمیت استراتژیک به مراتب بیشتری نسبت به لیبی دارد. ناآرامی های سوریه می تواند منجر به ایجاد اختلافات داخلی شود و گستره آن می تواند از مرزهای این کشور فراتر رود. واقعیت این است که بسیاری از کشورهای منطقه روابط دشواری با آقای اسد دارند و او را به سبب حمایت از حزب الله لبنان و حماس در فلسطین، مسؤول بی ثباتی در خاورمیانه می شمارند. اتحاد نزدیک سوریه با ایران سبب تسهیل تلاش های ایران برای توسعه نفوذ خود در جهان عرب شده است. البته تلاش هایی که برای دور نگهداشتن دمشق از تهران صورت گرفته، ناموفق بوده اند. یک مقام نزدیک به تهران می گوید رهبران ایران از دورنمای سرنگونی رژیم اسد در دمشق که می تواند موازنه قدرت در منطقه را عمیقاً به ضرر ایران برهم زند، وحشت زده شده اند. چندین مقام عربی نیز اعلام کردند در بحبوحه وقوع تغییرات فراگیر در جهان عرب و در حالیکه حکومت ها از مواجه شدن با ناآرامی های مشابه و بی ثباتی بیشتر نگرانند، ترس آنها از بحران سوریه بیشتر از تمایلشان برای به پایین کشیده شدن آقای اسد است. یک مقام سابق عربی گفت: "همه نگران سوریه هستند اما در عین حال از روز بعد (از سقوط رژیم) هم نگرانند. اکنون اتفاقات با سرعت بیشتری نسبت به تصور همگان پیش می رود و دولت ها ساعت به ساعت، و نه حتی روز به روز، تصمیم می گیرند." دولت های سراسر منطقه در حال نظاره آقای اسد هستند تا ببینند آیا وی از عهده سرکوب برمی آید یا حکومت دچار اختلاف خواهد شد. برخی نیز نگرانند که یک رویارویی خونین میان اقلیت علاوی با مذهب شیعه که بر رژیم سوریه سایه افکنده از یک سو و اکثریت سنی مذهب کشور از سوی دیگر، به راه بیفتد. یک دیپلمات عرب گفت: "سوریه، لیبی نیست؛ یک اقلیت در رأس حاکمیت است و این عواقبی دارد. ضمناً سوریه در نزدیکی اسرائیل است و در حالت جنگ با دولت یهود است. بنابراین شرایط آسانی نیست." شورای همکاری خلیج فارس متشکل از شش کشور که سایه آنها بر اتحادیه عرب نیز سنگینی می کند، از برقراری منطقه پرواز ممنوع در لیبی حمایت کردند اما موضعی کاملاً متفاوت در قبال بحرین درپیش گرفته اند و برای سرکوب معترضان شیعه، به حمایت ازخانواده سلطنتی این کشور پرداخته اند. شورای همکاری خلیج فارس در یمن به دنبال میانجی گری و انتقال آرام قدرت از علی عبدالله صالح به نهادهای دموکراتیک تر بوده است. قطر و عربستان سعودی که هر دو عضو شورای همکاری هستند، اجازه نمایش آزادانه رسانه ای از ناآرامی به راه افتاده در سوریه را دادند اما در نقطه مقابل، اثری از پوشش وقایع بحرین دیده نمی شد. البته در عین حال، ریاض و دوحه از جمله چهار کشور عربی بودند که در جلسه رأی گیری برای محکومیت سوریه در سازمان ملل در هفته گذشته، شرکت نکردند. در همین حال، لبنان نماینده کشورهای عربی در شورای امنیت سازمان ملل از جمله کشورهایی بود که در برابر تلاش اتحادیه اروپا برای محکومیت دمشق مقاومت به خرج داد. منبع: فایننشیال تایمز- 1 مه |
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر