ما حاميان حقوق بشر مرزهاي تفاوت اقليمي و زباني و نژادي ، وجداني را بر نمي تابيم ، سبين محمود عضوي از پيكره انساني جمعي ما بود ، قتل او زخميست بر پيكره جمعي ما ، انديشه و راهش پايدار .
شهرام مسعودوزیری
شهرام مسعودوزیری
«قبل از اینکه بری سراغ دردسر، شام یادت نره». این آخرین جملهای است که سبین محمود، فعال حقوق بشر و مددکار اجتماعی پاکستانی پیش از کشتهشدنش در صفحه فیسبوک خود منتشر کرده بود؛ شرحی بر یکی از نقاشیهای دیواری بنکسی، هنرمند گرافیتیکار مرموز انگلیسی، آنارشیستی غربی که میتواند بهخوبی نمایانگر عصاره فعالیتهای سیاسی و اجتماعی این آخرین قربانی ترور بنیادگرایانه در پاکستان باشد.
سبین محمود، بنیانگذار مؤسسه خیریه و غیردولتی «طبقه دوم» در کراچی، همان مادر مهربانی بود که نهتنها در کافه تحت مدیریتش، فضایی برای فعالیت دگراندیشان پاکستانی فراهم آورده بود، بلکه به مرور خود نیز اسباب دردسر هیأت حاکمه شد. او احتمالا به خوبی میدانست در بحبوحه سقوط پرشتاب پاکستان در شیب راستگرایی، رسالت مؤسسه خیریهای که در سال ٢٠٠٧ راهاندازی کرده بود، تنها به فراهمآوردن فضایی عمومی برای گفتوگوی آزاد پیرامون هنر، فرهنگ، علم و فناوری محدود نخواهد ماند. زمان زیادی لازم نبود تا اجرای موسیقی از سوی گروههای آلترناتیو، برگزاری نمایشگاههای نقاشی خلاف جریان، نمایش فیلم و سخنرانی چهرههای پیشرو فرهنگی، علمی و هنری به چیزی فراتر از یک بیانیه صرف سیاسی بدل شود. سبین محمود که پیشتر بهدلیل رویکرد نخبهمحورش بسیاری از فعالان سیاسی و اجتماعی پاکستان سرزنشاش کرده بودند، اکنون خود را در متن رویاروییهای هر روزه شهروندان این کشور میدید. راهاندازی کمپینهای مجازی شهروندمحور علیه گفتمان نفرت، پس از کشتار دانشآموزان پیشاور در دسامبر سال گذشته، تنها یکی از انبوه تلاشهای او برای ایجاد تغییر اجتماعی از خلال فعالیتهای فرهنگی و رسانههای جدید است. محمود به عنوان یکی از اعضای برجسته جنبشها و نهادهای مردمی، در مخالفت با موج روزافزون تعصب مذهبی و شکاف فزاینده بین دو ملت هند و پاکستان و در مقام نماینده پاکستان در بنیاد آسیای جنوبی، بدان حد اسباب دردسر شده بود که ترورش تنها راه چاره پیشروی بنیادگرایان بود.
سبین محمود در حالی روز جمعه و در داخل اتومبیل خود هدف گلوله افرادی ناشناس قرار گرفت که در حال بازگشت به خانه پس از برگزاری نشستی پیرامون نقض پنهان حقوق بشر در منطقه بلوچستان پاکستان بود. او که پس از اصابت پنج گلوله در راه بیمارستان جان باخت، تنها ساعاتی پیشتر در کافه خود میزبان سه نفر از مدافعان حقوق بلوچها بود. ماما قدیر، فرزانه بلوچ و میرمحمدعلی تالپور سه سخنرانی بودند که روز جمعه و پس از آنکه جلسه سخنرانی ماه گذشته آنان در دانشگاه لاهور لغو شده بود، بار دیگر یکی از بیسروصداترین فجایع انسانی در منطقه بلوچستان، یعنی مردم ناپدیدشده این خطه را مطرح کردند. بلوچستان یکی از بحرانیترین مناطق پاکستان است که سالهاست در مخمصه آتشافروزیهای شبهنظامیان متعددی چون طالبان، جداییطلبان بلوچ و نیروهای دولتی گرفتار شده است؛ مخمصهای که شاید تنها ارمغان آن برای ساکنان مصیبتزدهاش، ناپدیدشدن اعضای خانواده و دوستانشان باشد. در حقیقت، ناپدیدشدن افراد به روندی پایدار در منطقه بلوچستان بدل شده که بنابر برآورد سازمان «صدای افراد ناپدیدشده بلوچ» متشکل از فعالان حقوق بشر منطقه، از سال ٢٠٠۵ تاکنون دوهزارو ٨٢۵ قربانی گرفته است؛ قربانیانی که اگر شانس داشته باشند، اغلب تنها اجسادشان سالها بعد در نقاطی دورافتاده پیدا میشود. فعالان منطقه بر این باورند ناپدیدشدگان که اغلب از دانشجویان و فعالان حقوق بشر بلوچ هستند، توسط دولت پاکستان و سرویس امنیتی قدرتمند این کشور ربوده میشوند؛ اتهامی که همواره از سوی دولت رد شده است. همین عدم مسئولیتپذیری و سرپوش دولتی بر وضعیت اسفناک ساکنان بلوچستان بود که سبب شد سبین محمود با وجود آگاهی از خطرات پیشرو و دریافت پیامهای تهدیدآمیز، به یکی از رساترین صداهای حامی حقوق این اقلیتها بدل شود. او پس از لغو نشست دانشگاه لاهور در فیسبوک خود نوشت: «با وجود تضارب آرا به نظر میرسد در رسانههای جریان اصلی و محیطهای دانشگاهی، فضای بسیار کمی برای بحث بر سر مسئله بلوچستان وجود دارد.
حقیقت چیست؟ آیا رسانهها درباره بلوچستان سکوت اختیار کردهاند؟ صحبت پیرامون بزرگترین ولایت پاکستان در معتبرترین دانشگاه کشور به راستی چه خطراتی به همراه دارد؟» بااینحال، اکنون با کشتهشدن سبین محمود، این تنها بلوچهای پاکستانی نیستند که یکی از بزرگترین مدافعان خود را از دست دادهاند. رضا رومی، از دوستان نزدیک محمود که خود در سال ٢٠١۴ هدف حملاتی مشابه قرار گرفته، اما جان سالم به در برده بود، معتقد است مرگ سبین ضربهای مهلک بر پیکره جامعه مدنی و جنبشهای اجتماعی تحولخواه پاکستان است. او در گفتوگو با شبکه الجزیره، از سبین به عنوان نماینده خرد، پلورالیسم و سکولاریسمی نام میبرد که منشأ تهدیدی جدی برای ناسیونالیسم مزورانه پاکستانی بود. رومی با اشاره به اینکه سبین نه چریکی سیاسی بود و نه یک قدرتطلب، اذعان کرد او همواره بیش از حد به تغییر اجتماعی در پاکستان خوشبین بوده و شاید همین شجاعت و تهور او بود که عاقبت دامنگیرش شد. سبین محمود، چندسال پیش در پاسخ به این سؤال که دوست دارد از کدام قدرت جادویی برخوردار باشد، از رؤیای خود برای غیرمسلحکردن کراچی، تنها با یک اشاره سخن گفته بود؛ رؤیایی که تحقق آن، دستکم با نگاه به سرنوشت سبین، شاید حتی از حدود یک قدرت جادویی هم خارج باشد.
روزنامه «شرق»
روزنامه «شرق»
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر